Gaziantep'in eski çarşı dokusunun tam kalbinde, baharat kokusunun sokağa taştığı, Antep fıstığının tezgâhlarda parıldadığı bir yer var: Almacı Pazarı. Yaklaşık iki buçuk asırdır canlılığını koruyan bu çarşı, hem şehrin en eski ticaret noktalarından biri hem de yörenin doğal lezzetlerini tek bir sokakta toplayan açık hava sergi salonu gibidir. Adını kentin en eski ürünlerinden birinden, elmadan alan Almacı Pazarı, Gazianteplilerin günlük hayatına dokunduğu kadar şehre gelen gezginin de hediyelik torbasını dolduran bir uğrak yeridir.
Almacı Pazarı, Gaziantep'in tarihî çarşı bölgesinde, halk arasında "eski Antep" diye anılan dokunun içinde yer alır. Bugün idari olarak Şahinbey ilçesi sınırlarında kalan çarşı, şehrin en eski ticaret damarlarından biridir ve kendi başına ufak bir sokak gibi görünse de yöresel ürün denince akla ilk gelen adreslerden biridir.
Burası vitrinli, cilalı bir alışveriş merkezi değildir; tezgâhların sokağa taştığı, baharat çuvallarının ağzının açık durduğu, satıcının ürünü avucunuza koyup tattırdığı yaşayan bir pazardır. İşte tam da bu canlılık, Almacı Pazarı'nı sıradan bir çarşıdan çok bir Gaziantep deneyimine dönüştürür.
Almacı Pazarı nedir, nerededir?
Almacı Pazarı, Gaziantep'in tarihî çarşılar kümesinin tam ortasında, Bakırcılar Çarşısı ve Kürkçü Han'ın hemen yanı başında konumlanır. Şehrin kalbindeki bu eski ticaret bölgesi, dar sokakları, hanları ve bedestenleriyle yüzyıllardır el değiştirmeden ayakta duran bir alışveriş ağıdır; Almacı Pazarı da bu ağın en kokulu, en renkli halkalarından biridir.
Çarşının kapsamı yalnızca tek bir kapalı yapıyla sınırlı değildir. Pazar adıyla anılan iç bölümün yanında, cadde boyunca sıralanan dükkânlar da aynı geleneği sürdürür. Bu yüzden Almacı Pazarı'nı gezmek, aslında çevresindeki tüm eski çarşı dokusunu birlikte dolaşmak demektir.
Tarihi ve adının hikâyesi
Almacı Pazarı'nın yaklaşık 250 yıllık, yani iki buçuk asra yaklaşan bir geçmişi olduğu söylenir. Bu yönüyle çarşı, Gaziantep'in en eski ticaret noktalarından biri kabul edilir. Çarşının kesin kuruluş yılını veren tarihli bir kitabe bulunmadığı için yaş genellikle "yaklaşık 250 yıl" gibi yuvarlak bir ifadeyle aktarılır; önemli olan, bu eski sokağın yüzyıllardır kesintisiz biçimde alışverişe ev sahipliği yapmasıdır.
Adının kökeni ise çarşının en sevilen hikâyesidir. Geçmişte elma, bugünkü gibi her köşede bulunan sıradan bir meyve değildi; nadir ve değerliydi. Bu yüzden elma bu pazarda tane tane satılırdı, hatta hasta ziyaretlerine bile hediye olarak elma götürülürdü. Yörede elmaya "alma" dendiği için çarşının adı zamanla "Elmacı / Almacı Pazarı" olarak yerleşti ve bugüne kadar değişmeden geldi. Yani adı bir meyveden gelen bu çarşı, aslında şehrin ticaret hafızasının da küçük bir kaydını taşır.
"Almacı", yörede elmaya verilen "alma" sözünden gelir. Elmanın kıt ve kıymetli olduğu dönemde bu pazarda tane tane satılması, çarşıya adını vermiştir.
Tezgâhlarda ne var? Görülmeye değer lezzetler
Almacı Pazarı'nın asıl görkemi mimarisinde değil, tezgâhlarındadır. Çarşı, Gaziantep mutfağının ve yöresel ürünlerinin âdeta bir kataloğu gibidir. Başrolde elbette Antep fıstığı vardır: kavrulmuş tuzlu fıstık, mevsiminde taze "ben fıstık", ağaç altı ve kuru kırmızı fıstık çeşitleriyle çarşının her dükkânında karşınıza çıkar.
Fıstığın yanında çuval çuval baharat, kırmızı biber, acılı-acısız biber ve domates salçaları, şifalı otlar bu çarşının imzasıdır. Mevsim döndükçe tezgâhın yüzü de değişir: yazın dolmalık ve kurutmalık patlıcan, biber, acur ve kabak dizileri asılır; kışın ise kuruyemiş çeşitleri, üzümden yapılan pestil ve sucuk, içi fıstık dolu muska, dilme gibi tatlı kurular öne çıkar. Bunlara sadeyağ, zeytinyağı, bulgur ve hububat çeşitleri de eklenince, çarşı tek başına bir yöresel mutfak deposuna dönüşür.
Şehir hayatındaki ve kültürdeki yeri
Almacı Pazarı, Gazianteplilier için sadece alışveriş yapılan bir yer değil, bir alışkanlık ve buluşma noktasıdır. Yöresel ve doğal ürün denince ilk akla gelen bu çarşıda esnaflık çoğu zaman kuşaktan kuşağa aktarılır; tezgâhların ardında üçüncü, dördüncü nesil aileler durur. Bu süreklilik, çarşıya kendiliğinden bir güven havası katar.
Çarşıda alışveriş, ahilik geleneğinin izlerini taşıyan bir nezaketle yürür: ürünü tattırmak, müşteriyle hâl hatır sormak, doğru malı önermek burada işin parçasıdır. Bu yüzden Almacı Pazarı, Gaziantep'in eski mahalle kültürünün ve ticaret terbiyesinin hâlâ yaşadığı bir açık hava müzesi gibidir. Şehrin baharat ve fıstık kimliğini en yoğun biçimde burada solumak mümkündür.
Bugünü ve nasıl gezilir?
Modern Gaziantep büyüyüp genişlerken Almacı Pazarı eski yerinde, eski ruhuyla ayakta kalmayı başarmıştır. Bugün hem yerli hem yabancı gezginlerin uğrak yeri olan çarşı, şehirden hediyelik ve yöresel lezzet götürmek isteyenlerin ilk durağıdır. En keyifli yanı, çevresindeki diğer tarihî çarşılarla iç içe oluşudur; bir sokakta baharat alırken hemen yanda asırlık bir bedestene adım atabilirsiniz.
Gezi planınızı yaparken Almacı Pazarı'nı tek başına değil, eski çarşı turunun bir parçası olarak düşünmenizi öneririz. Bakır işçiliğinin sesine kulak vermek için Bakırcılar Çarşısı'na, kapalı çarşı serinliğinde dolaşmak için Zincirli Bedesten ve Kemikli Bedesten'e kolayca geçebilirsiniz. Bu çarşılar arasındaki kısa yürüyüş, Gaziantep'in geçmişiyle bugününü aynı anda hissettiren en güzel rotalardan biridir.
Sıkça Sorulan Sorular
Almacı Pazarı nerede?
Almacı Pazarı, Gaziantep'in Şahinbey ilçesindeki tarihî çarşı bölgesinde, Bakırcılar Çarşısı ve Kürkçü Han'ın hemen yanı başında yer alır. Şehrin eski merkezindeki çarşı kümesinin içindedir.
Almacı Pazarı adını nereden alıyor?
Adı, yörede elmaya verilen "alma" sözünden gelir. Geçmişte elma kıt ve değerli bir meyve olduğu için bu pazarda tane tane satılırdı; bu yüzden çarşı "Elmacı / Almacı Pazarı" olarak anılmaya başlandı.
Almacı Pazarı kaç yıllık?
Çarşının yaklaşık 250 yıllık, yani iki buçuk asra yaklaşan bir geçmişi olduğu söylenir. Kesin kuruluş yılını veren tarihli bir kitabe bulunmadığından yaş çoğunlukla yuvarlak bir ifadeyle aktarılır.
Almacı Pazarı'nda ne satılır?
Başta Antep fıstığı olmak üzere baharatlar, biber ve domates salçaları, kurutmalık sebzeler, kuruyemiş, pestil, içi fıstık dolu muska, sadeyağ, bulgur ve hububat çeşitleri ile şifalı otlar satılır. Tezgâhlar mevsimine göre değişir.
Almacı Pazarı'nı gezerken çevrede başka neleri görebilirim?
Çarşı, Gaziantep'in eski ticaret dokusunun ortasında olduğu için yürüme mesafesinde Bakırcılar Çarşısı, Zincirli Bedesten ve Kemikli Bedesten gibi tarihî çarşıları da gezebilirsiniz. Hepsini tek bir eski çarşı turunda birleştirmek mümkündür.